Prawidłowe rozumienie pojęcia „składników uzupełniających lub zmiennych”
Rządowy projekt ustawy o wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości (UC127) czyli innymi słowy projekt ustawy o transparentności rodzi dużo pytań, w szczególności w zakresie praktycznego rozumienia i stosowania przedmiotowych przepisów. Jednym z takich zagadnień jest kwestia rozumienia niezwykle istotnego dla prawidłowego stosowania przepisów pojęcia „składników uzupełniających lub zmiennych”. Jest to istotne dlatego, że odpowiednie stosowanie tej definicji może wpływać na ustalenie istnienia u danego pracodawcy tzw. luki płacowej. Warto się więc nad tą definicją chwilę pochylić.
Definicja z projektowanej ustawy
Zgodnie z treścią definicji zawartej w projektowanym art. 2 pkt. 2 nowego aktu prawnego przez przedmiotowe składniki uzupełniające lub zmienne należy rozumieć wszystkie składniki wynagrodzenia, o którym mowa w równocześnie nowoprojektowanym art. 183c § 2 kodeksu pracy poza wynagrodzeniem wynikającym z osobistego zaszeregowania pracownika, określonego stawką godzinową lub miesięczną oraz inne świadczenia otrzymywane z tytułu zatrudnienia, bezpośrednio lub pośrednio od pracodawcy, w formie pieniężnej lub w formie innej niż pieniężna.
Co wliczać
W praktyce powyższe oznacza, że do składników uzupełniających lub zmiennych powinno się wliczać przede wszystkim takie świadczenia otrzymywane przez pracownika jak wpłaty do pracowniczych planów kapitałowych w części finansowanej przez pracodawcę, różnego rodzaju premie i nagrody otrzymywane przez pracownika np. z tytułu udziału w konkursach, programach poleceń pracowniczych czy innego tego rodzaju świadczenia. Składnikiem uzupełniającym będzie również tzw. dodatek wyrównawczy wypłacany na podstawie przepisów tzw. ustawy o zwolnieniach grupowych. Jednocześnie praktyką wielu organizacji, szczególnie w przypadku pracowników zatrudnionych na wyższych hierarchicznie stanowiskach jest udostępnianie do użytku prywatnego samochodów służbowych. Nierzadko, szczególnie z uwagi na wartość tych samochodów są to świadczenia o zauważalnej wartości. Nie powinno jednakże ulegać wątpliwości, że tego rodzaju świadczenia powinny być wliczane do składników uzupełniających lub zmiennych w rozumieniu planowanej definicji nowej ustawy.
Wątpliwości w zakresie wliczania niektórych świadczeń z ZFŚS
Natomiast przełożenie planowanych na praktykę funkcjonowania zakładów pracy w zakresie wliczania bądź niewliczania do składników uzupełniających lub zmiennych, które mają docelowo wpływ na istnienie bądź nie luki płacowej może budzić wątpliwości w zakresie wliczania niektórych świadczeń. Przykładowo kwestią dyskusyjną jest czy do takich składników uzupełniających czy zmiennych powinno się zaliczać takie wypłaty jak wszystkie świadczenia pieniężne otrzymane przez pracownika ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Powyższe wynika z faktu, że tego rodzaju świadczenia nie posiadają charakteru wynagrodzenia, nawet jeśli w niektórych przypadkach są one obciążone daninami publiczno-prawnymi, a także czasami traktowane jak wynagrodzenie za pracę. Jednakże cel świadczeń wypłacanych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych jest zgoła inny niż wynagrodzenia i co więcej nie ma tutaj zastosowania zasada ekwiwalentności, gdzie w zamian z wynagrodzenie za pracę pracownik zobowiązany jest świadczyć pracę w miejscu i czasie wskazanym przez pracodawcę. W przypadku niektórych świadczeń wypłacanych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych o takiej ekwiwalentności mówić żadną miarą nie sposób. Co więcej niektóre z wypłacanych świadczeń np. pożyczki mieszkaniowe mają charakter z założenia zwrotny, a więc nie stanowią bezpośredniego przysporzenia na rzecz danego pracownika, który musi po pewnym czasie zwróci otrzymaną pożyczkę do funduszu. Wliczanie takich wypłat do kwot które wpływają na lukę płacową może prowadzić do wykrzywienia rzeczywistego stanu rzeczy w tym zakresie.
Jak traktować odprawy z tytułu rozwiązania umów o pracę
Podobnie kwestią dyskusyjną są odprawy wypłacane pracownikom w związku z rozwiązaniem umowy o pracę, które niejednokrotnie stanowią wielomiesięczne wynagrodzenia. Niestety w tym zakresie literalnie sformułowanie planowanych przepisów nakazuje zaliczanie takich wypłat jako składników dodatkowych lub zmiennych, co również może prowadzić do zaburzenia rzeczywistego stanu rzeczy. Dlatego też kwestia traktowania różnych świadczeń wypłacanych przez pracodawców, w tym wypłat z ZFŚS oraz odpraw wypłacanych w związku z rozwiązaniem umowy o pracę z przyczyn niedotyczących pracowników jako składników dodatkowych lub zmiennych musi budzić uzasadnione wątpliwości. Warto, żeby także ta kwestia została wyjaśniona przed wejściem w życie tych planowanych przepisów.
